BACKGROUND ON ANIMATION FILM IN AZERBAIJAN

Creation of animation film in Azerbaijan goes to the early 1930s. Yet in 1933 employees of Azerbaijan-film studio carried out preparation works to produce this type of cinema, purchased necessary materials from Moscow.

The same year they used technical animation in production of documentaries ‘Lokbatan’ and ‘Oil Symphony’ (director B.Pumpyansky). The animation was fully used in educational film ‘Jat’ (director Basov) that was shown on the all-union screens by 1938. Just after the release of this film, a group of initiators at the studio decided to create an animation film for the first time. The theme for the film was taken from Azeri folk stories.

Screenplay "Unhappiness of Abbas", which was written by A.Papov, was directed by young director E.Dikaryov. Film’s art directors were G.Khalygov, J.Zeynalov, M.Magomayev and A.Mirzayev, director of photography G.Yegiazarov.

Not long before the Great Patriotic War, the studio was going to make the second animation film "Syndbad is sea traveller" that was going to be the sound film. But the start of the war left the works incomplete.

 

In the late 60s, the studio was provided with facilities to make animation films. A group of 20 artists was created, a special course opened to learn secrets of the animation.

After the animation film shop was restored in 1968 at J.Jabbarly Azerbaijanfilm film studio director A.Isgandarov paid attention to commissioning of the shop and training of personnel in animation films and production of animation films.

Lastly, on February 28, 1969 production of animation film "Jyrtdan" motived by the same-titled folk story was completed. "Jyrtdan" was the first film made after restoration of the animation film shop at the film studio. In 1969 the film was released and for a long time was shown at the cinemas. So, the production of "Jyrtdan" started the second era of the history of animation film in Azerbaijan.

70-ci illərdə kinostudiyanın cizgi filmləri şöbəsində 20-dən artıq cizgi filmi istehsal olunmuşdur. 1971-ci ildə A.Şaiqin eyniadlı əsəri əsasında “Tülkü həccə gedir” (rej. N.Məmədov, B. Əliyev) cizgi filmi çəkildi. Bu cizgi filmi istər üslub, istərsə də sənətkarlıq baxımından ən maraqlı işlərdən biridir. “Çaqqal oğlu çaqqal” kukla filmi (1972, rej. M.Rəfiyev) ilk və yeganə genişekranlı Azərbaycan cizgi filmidir.

80-ci illərdə kinostudiyada 38 adda cizgi filmi istehsal olunmuşdur. 

Azərbaycan cizgi filmləri bədii keyfiyyət baxımından eyni səviyyədə deyildi. Bunun bir neçə səbəbi var idi: birincisi kadrların hazırlığı, peşəkarlığı, ikincisi isə texniki avadanlığın, xüsusilə boyaların kasadlığı ilə əlaqədar idi.

80-ci illərin sonunda ölkədə gedən ictimai-siyasi proseslər, bunların bütün sahələrə, o cümlədən yaradıcı təşkilatlara təsiri, “Azərbaycanfilm”in yeni iş üsuluna keçməsi ilə əlaqədar yollar axtarması kinostudiya nəzdindəki birlik və şöbələrin müstəqil fəaliyyət göstərməsinə təkan verdi. 

1990-cı ilin aprel ayında Sovet İttifaqında ilk dəfə olaraq Azərbaycan multiplikatorları təsərrüfatın icarə formasına keçdilər. Multiplikasiya sexinin adı da dəyişdirilib, “Azanfilm” Yaradıcılıq-İstehsalat Birliyi oldu (“Azanfilm” – Azərbaycan animasiya filmləri).

90-cı illərdə “Azanfilm” markası altında 19 cizgi filmi çəkilmişdir. 1993-cü ildə Bakıda Azərbaycan filmlərinin II festival-müsabiqəsi keçirilmiş, bu festivalda ən yaxşı cizgi filminə görə rejissor V.Talıbova priz və diplom verilmişdir.

Uşaqların intellektinin inkişafı, xarici dildən çox ana dilini mənimsəmələri üçün 2018-ci ildə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq 3D formatında, "Üç dost" animasiya şirkətinin istehsalı olan  "Cırtdan və sehirli xalat" adlı yerli cizgi filmi çəkilib. Animasiyada səkkiz personajdan istifadə edilib. Dəyərlərə verilən hörməti xarakterizə etmək üçün təpəgözün gəldiyini xəbər verən qızın geyimi milli üslubda seçilib.